Şeffaf Plak Tedavisinde Ataşman Nedir ve Neden Kullanılır?

Şeffaf plak tedavisinde ataşman, belirli dişlerin yüzeyine yapıştırılan küçük ve genellikle diş rengindeki kompozit çıkıntıdır. Ataşmanın temel görevi plağın dişe uyguladığı kuvveti daha kontrollü biçimde yönlendirmeye yardımcı olmaktır. Her hastada ataşman kullanılması gerekmez ve kullanılacak ataşmanların yeri, biçimi ve sayısı planlanan diş hareketlerine göre değişebilir.

Şeffaf plakların hangi ortodontik problemlerde değerlendirilebildiği ve dijital tedavi planının nasıl oluşturulduğu hakkında bilgi almak isteyenler Uzm. Dt. Çağrı Şibal tarafından sunulan izmir şeffaf plak tedavisi sayfasını inceleyebilir. Sayfada ağız içi tarama, dijital planlama, plak kullanımı ve takip sürecinin temel aşamaları açıklanmaktadır. Tedavinin kişiye uygun olup olmadığı ve ataşman gerekip gerekmediği ise ortodontik muayene sonrasında belirlenir.

Ataşman nedir?

Şeffaf plak, dişlerin üzerine oturan çıkarılabilir bir ortodontik apareydir. Diş hareketlerinin bir bölümü yalnızca plağın diş yüzeyine temas etmesiyle gerçekleştirilebilirken bazı hareketlerde kuvvetin daha uygun bir noktadan aktarılması gerekebilir. Ataşman bu noktada plak ile diş arasındaki mekanik ilişkiyi değiştirir.

Diş yüzeyindeki küçük çıkıntı, plağın iç kısmında ona uygun hazırlanmış boşlukla eşleşir. Plak takıldığında bu bölge ataşmanı kavrar. Böylece plak yalnızca düz bir diş yüzeyine temas etmek yerine planlanan hareket doğrultusunda kullanılabilecek ek bir temas yüzeyi elde eder. Ortodonti literatüründeki çalışmalar ataşmanların özellikle plağın tutuculuğunu ve bazı diş hareketlerindeki kuvvet kontrolünü destekleyebildiğini göstermektedir.

Ataşmanın varlığı tedavinin daha ağır veya daha sorunlu olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde ataşmansız bir plan da otomatik olarak daha kolay bir tedaviyi göstermez. Burada belirleyici olan dişlerin başlangıç konumu, kapanış ilişkisi ve dijital planda hangi hareketlerin hedeflendiğidir.

Ataşman neden kullanılır?

Şeffaf plak dişe kuvvet uygulayabilmek için diş yüzeyini kavramak zorundadır. Ancak dişler pürüzsüz ve birbirinden farklı geometrilere sahip yapılardır. Bazı hareketlerde yalnızca plağın doğal diş yüzeyine oturması istenen mekanik kontrol için yeterli olmayabilir. Ataşmanlar plağa ek bir tutunma ve kuvvet aktarma alanı sağlar.

Araştırmalar ataşmanların rotasyon, kök kontrolü ve farklı doğrultulardaki diş hareketleri açısından yararlı olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte her ataşman biçiminin her hareket için aynı etkiyi sağladığını söylemek doğru değildir. Bilimsel çalışmaların bir kısmı belirli ataşman tasarımları arasında fark bildirirken bazı çalışmalarda bu farkın belirgin olmadığı görülmektedir. Bu nedenle ataşman seçimi standart bir aksesuar tercihinden çok tedavinin biyomekanik planının parçası olarak değerlendirilir.

Ataşmanlar neden farklı şekillerde hazırlanır?

Ataşmanların hepsi aynı küçük çıkıntının kopyası değildir. Dikdörtgene benzeyen, daha yuvarlak veya farklı yönelimlerle tasarlanan biçimler kullanılabilir. Bunun nedeni diş hareketinin yalnızca bir noktadan diğerine ilerlemekten ibaret olmamasıdır. Bir dişin dönmesi, eğiminin değiştirilmesi veya kök ve kron bölümünün belirli bir yönde kontrol edilmesi farklı mekanik ihtiyaçlar doğurabilir.

Dijital planlama bu nedenle yalnızca plakların sırayla hazırlanmasını kapsamaz. Hangi dişte ataşman kullanılacağı ve bu yardımcı unsurun planlanan hareketle nasıl ilişkilendirileceği de tedavi tasarımının parçalarından biridir. Uzm. Dt. Çağrı Şibal’ın şeffaf plak tedavisine ilişkin sayfasında da tedavi planının ağız içi tarama ve diğer klinik kayıtların değerlendirilmesi sonrasında üç boyutlu yazılım üzerinde oluşturulduğu belirtilmektedir.

Ataşmanın yalnızca varlığına bakarak tedavinin nasıl ilerleyeceğini tahmin etmek bu nedenle mümkün değildir. Dişin başlangıç pozisyonu, komşu dişlerle ilişkisi, kapanış ve bütün diş dizisinin hareket sırası birlikte değerlendirilmelidir.

Ataşmanlar ne kadar görünür?

Şeffaf plak izmir ve benzeri sorgularla araştırma yapan kişilerin en sık merak ettiği konulardan biri ataşmanların estetik görünümü etkileyip etkilemediğidir. Ataşmanlar genellikle diş rengindeki kompozit materyalden hazırlandığı için metal bir parça gibi görünmez. Bununla birlikte tamamen görünmez olduklarını söylemek de doğru değildir.

Görünürlük ataşmanın bulunduğu dişe, büyüklüğüne, ışığın geliş açısına ve kişinin diş rengine göre değişebilir. Ön bölgede bulunan bir ataşman yakın mesafeden arka bölgedeki bir ataşmana göre daha kolay fark edilebilir. Plak takıldığında şeffaf materyal ataşmanın üzerinden geçtiği için diş yüzeyindeki küçük kontur değişikliği bazı açılarda seçilebilir.

Bu nedenle şeffaf plak tedavisini değerlendirirken yalnızca plağın saydam olmasına odaklanmak yerine olası ataşmanların da tedavi planının parçası olabileceğini bilmek daha gerçekçi bir beklenti oluşturur.

Ataşman takılması nasıl planlanır?

Ataşman yerleştirme kararı yalnızca dişin dış görünümüne bakılarak verilmez. Öncelikle dişlerin konumu ve kapanış ilişkisi değerlendirilir. Dijital ağız içi tarama gibi kayıtlar tedavi planının hazırlanmasına yardımcı olur. Yazılım üzerinde planlanan diş hareketleri değerlendirildikten sonra yardımcı ataşmanlara ihtiyaç duyulan bölgeler belirlenebilir.

Uygulamada diş yüzeyi ataşmanın bağlanmasına uygun şekilde hazırlanır ve kompozit materyal planlanan bölgeye yerleştirilir. Ataşmanın diş üzerinde doğru konumda bulunması önemlidir çünkü asıl amaç yalnızca bir çıkıntı oluşturmak değil plağın planlanan temas ilişkisini meydana getirmektir.

Tedavi ilerledikçe plağın dişlere oturması kontrollerde değerlendirilir. Plağın ataşmanın üzerine tam olarak yerleşmemesi veya planlanan takibin dışına çıkan bir durum görülmesi halinde nedenin klinik olarak değerlendirilmesi gerekir. Hastanın kendi başına ataşmanı törpülemesi, düzeltmeye çalışması veya kopmuş bir ataşmanı yapıştırmaya çalışması uygun değildir.

Ataşman düşerse ne yapılır?

Ataşman kompozit materyalle dişe bağlandığı için tedavi sırasında yerinden ayrılabilir. Böyle bir durumda her ataşmanın aynı derecede kritik olduğu varsayılmamalıdır. Ataşmanın hangi dişte bulunduğu ve o aşamada hangi hareket için kullanıldığı önem taşır.

Bu nedenle ataşmanın düştüğünü fark eden kişinin tedaviyi takip eden ortodonti uzmanıyla iletişim kurması gerekir. Ataşmanın yeniden uygulanıp uygulanmayacağına veya kontrol randevusuna kadar mevcut planın sürdürülüp sürdürülemeyeceğine klinik değerlendirme sonucunda karar verilir.

Tedavi sonunda ataşmanlar nasıl çıkarılır?

Ataşmanlar kalıcı restorasyon olarak hazırlanmaz. Tedavi planında artık gerekli olmadıklarında diş yüzeyindeki kompozit materyal kontrollü biçimde uzaklaştırılır. Ardından yüzeyde kalan kompozit artıklarının temizlenmesi ve diş yüzeyinin pürüzsüz hale getirilmesi için parlatma işlemi uygulanabilir.

Bu aşama basit görünse de dikkat gerektirir. Ataşmanın kendisi ile doğal mine yüzeyinin birbirinden ayırt edilerek kompozitin kontrollü şekilde kaldırılması önemlidir. Bilimsel araştırmalar kullanılan uzaklaştırma ve parlatma tekniğinin mine yüzeyinde kalan kompozit miktarını ve yüzey değişikliklerini etkileyebileceğini göstermektedir. Bu nedenle ataşmanın evde sökülmeye çalışılması veya yüzeydeki materyalin kişinin kendi imkânlarıyla kazınması uygun değildir.

Kompozit uzaklaştırıldıktan sonra diş yüzeyi kontrol edilir ve gerekli görülürse ek parlatma yapılır. Amaç ataşmanın bulunduğu bölgedeki artık materyali temizlemek ve yüzeyi mümkün olduğunca düzgün hale getirmektir. Ataşmanların çıkarılması ile ortodontik tedavinin tamamlandığı da otomatik olarak düşünülmemelidir. Dişlerin yeni konumlarının korunması için uygulanacak pekiştirme yaklaşımı ayrıca planlanır.

Ataşman kullanılması herkeste gerekli mi?

Hayır. Şeffaf plak tedavisinde her hastanın bütün dişlerine ataşman yerleştirilmesi şeklinde standart bir uygulama yoktur. Bazı planlarda birden fazla dişte ataşman kullanılabilirken bazı durumlarda daha sınırlı kullanım yeterli görülebilir. Karar dişlerin hangi yönde hareket ettirilmek istendiğine ve plağın bu hareketi nasıl gerçekleştireceğine göre verilir.

Şeffaf plak tedavisi izmir araştırması yapan bir kişi açısından asıl değerlendirilmesi gereken konu ataşman sayısından çok bütün ortodontik planın kişiye uygun olup olmadığıdır. İzmir Bayraklı Mansuroğlu Mahallesi’ndeki muayenehanesinde hizmet veren Uzm. Dt. Çağrı Şibal tarafından da tedavi seçimi muayene ve ortodontik değerlendirme temelinde yapılır. Bayraklı’nın yanı sıra Karşıyaka, Bornova ve İzmir’in diğer ilçelerinden başvuran kişilerde de şeffaf plak uygunluğu, dişlerin ve kapanışın mevcut durumuna göre değerlendirilir.

Şeffaf diş teli izmir şeklinde de aranabilen bu yöntemde ataşmanlar, estetik amaçla eklenen parçalar değil belirli diş hareketlerine yardımcı olmak üzere planlanan ortodontik unsurlardır. Nerede kullanılacakları, ne zaman çıkarılacakları ve tedavi boyunca nasıl takip edilecekleri kişiye özgü plana bağlıdır. Tanı ve tedavi kararı ortodontik muayenede verilir.